theatro h

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ Μικρή προλογική εισήγηση για το παραμύθι της, «Ο ΜΑΘΗΟΣ»

«Παραμύθι παραμύθι το κουκί και το ρεβύθi..
Που μαλώνανε στην βρύση
και περνάει η φακή και τα βάζει φυλακή»
Έτσι λέει το παιδικό τραγούδι σε στίχους της Ελένης Καρατζόλα, σε μουσική του Τάσου Ιωαννίδη και που το πρωτοτραγούδησε η Μαρία Φαραντούρη.
Το παραμύθι είναι μια αρχαία τέχνη, η λεγόμενη τέχνη της παραμυθίας, η τέχνη της παρηγοριάς, η τέχνη παρά του μύθου (παραμύθι), η τέχνη των πρώτων μυθικών τραγουδιστών, οι αοιδοί, που εξιστορούσαν μύθους και ηρωικά κατορθώματα, που αργότερα (όπως στην περίπτωση του Ομήρου) καταλάβαμε ότι πολλές από αυτές τις ιστορίες δεν ήταν αποκυήματα φαντασίας.
Αν η παράδοση θέλει τον παππού Όμηρο σαν τον πρώτο παραμυθά, καταλαβαίνουμε λοιπόν, ότι μόνο φαντασίες δεν έλεγε, αλλά αληθινά γεγονότα, με μεγάλα πνευματικά νοήματα και πνευματικές αλήθειες, καλυμμένα με το κέλυφος της παραμυθίας.
Πιστεύαμε λοιπόν ότι ο Όμηρος (Όμηρος που κατά μία ετυμολογική εξήγηση σημαίνει και «ο μη ορών», αυτός που δε βλέπει), ήταν ο πρώτος μεγάλος παραμυθάς, μέχρι ο Σλήμαν να ανακαλύψει την Τροία και τότε να τον θεωρήσουμε σαν τον πρώτο ιστορικό, αφού εξιστορεί έναν πόλεμο που έγινε μεταξύ Ελλήνων και Τρώων. Ο πρώτος καταγεγραμμένος εμφύλιος πόλεμος, αφού οι Τρώες μίλαγαν την ίδια γλώσσα (διαφορετική διάλεκτο) με τους Έλληνες, που τότε δε

2

λεγόντουσαν όλοι Έλληνες, αλλά Δωριείς, Αχαιοί, Αιολείς και είχαν όλοι τους μαζί με τους Τρώες τους ίδιους θεούς, τα ίδια ήθη και έθιμα.
Αν και αυτό που σας ιστορώ μοιάζει με παραμύθι, παραμύθι δεν είναι. Ο Όμηρος που έζησε γύρω στο 750-800 π.Χ. και ο Τρωικός πόλεμος που έγινε γύρω στο 1200 π.Χ. Πω πω τι μεγάλες αλήθειες που νομίζαμε ότι ήταν παραμύθια.
Να θυμηθούμε βέβαια και άλλους μεγάλους μύθους, που πιστεύουμε ότι είναι παραμύθια έστω και αν κρύβουν μέσα τους μεγάλες αλήθειες.
Το έπος του Γκιλγκαμές, ίσως το αρχαιότερο επικό ποίημα των Σουμερίων, με στοιχεία μύθου και αφηγηματικού παραμυθιού (μιλάει για τον κατακλυσμό και άλλα) και υπολογίζεται ότι αναφέρεται στη βασιλεία του Γκιλγκαμές γύρω στο 2500 π.Χ.
Θεέ μου τι μύθοι και παραμύθια! Αλλά αυτή είναι η αλήθεια! Έπειτα οι ινδουιστικές βέδες, που αφηγούνται τον κόσμο, μεταξύ του 1500 και 1000 π.Χ. αλλά και η εβραϊκή βίβλος γύρω στο 600 π.Χ.
Καταλήγουμε στο μεγάλο Έλληνα παραμυθά και μυθογράφο του 6ου αιώνα π.Χ. ο Αίσωπος, που ο Πλούταρχος τον περιέγραφε ως έναν κακάσχημο και στραβοκάνη δούλο που τραύλιζε, αλλά μάγευε τους πάντες με τις ιστορίες του. Θα αναρωτηθεί τώρα κάποιος, τι σχέση έχουν όλα αυτά με το δικό μας αποψινό παραμύθι, το παραμύθι της Μαγδαληνής, που μιλάει για «ένα ροφό που τον λέγανε Μαθηό». Τι σχέση έχουν όλα αυτά τα μυθικάέπη, τα πολύ παλιά, αυτοί οι παλιοί συγγραφείς με τους νέους
σύγχρονους συγγραφείς που γράφουν παραμύθια για μικρούς και για μεγάλους;
Εννοείται ότι έχουν. Είναι εμφανές. Τους συνδέει ένα νήμα που ονομάζεται «αναζήτηση της γνώσης» με τα πανάρχαια ερωτήματα: Από

3

πού ερχόμαστε; Τι κάνουμε εδώ; Ποιοι είμαστε; Πού πάμε μετά τη ζωή μας, αν πάμε κάπου και δεν εξαφανιζόμαστε στην κοσμική σκόνη του χρόνου.
Ο ροφός ο Μαθηός και οι περιπέτειές του είναι ένα σύγχρονο παραμύθι και όπως όλα τα παραμύθια, καλά ή λιγότερο καλά, έχουν προπάτορες όλους εκείνους τους μεγάλους κοσμικούς μύθους που έρχονται από την αρχαιότητα. Όλες εκείνες τις μεγάλες κοσμικές και ανθρωπιστικές αλήθειες που μιλάνε και ελπίζουμε (έστω και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης) θα συνεχίζουν να μιλάνε στις ψυχές των ανθρώπων.
Γιατί όσο υπάρχουν άνθρωποι, υπάρχουν και οι διψασμένες ψυχές τους για αληθινό νόημα, για αληθινή γνώση, για αληθινή παρηγοριά. Να η παρηγοριά και πάλι παρούσα, παρηγόρια, παρηγορία, παρηγόρηση, δηλαδή «παρά και αγορεύω». Παρηγορώ κάποιον.
Ναι, τα παραμύθια είναι μια τέχνη παρηγοριάς της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως όλες οι τέχνες, γιατί έχουν μέσα τους το παρηγορητικό στοιχείο.
Λέει ο Σεφέρης στο ποιήμα ο τελευταίος σταθμός: «Κι α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές είναι γιατί τ' ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή, γιατί είναι αμίλητη και προχωράει·
Οι ποιητές, οι λογοτέχνες, οι φιλόσοφοι και οι σύγχρονοι παραμυθάδες έρχονται λοιπόν πέρα από όλα τα άλλα και να μας παρηγορήσουν, αλλά να παρηγορήσουν και τον ίδιο τους τον εαυτό, αφού η παραμυθία και η λογοτεχνία ως τέχνες, έχουν και αυτές τις ψυχικές ιδιότητες και δράσεις.
Μπορεί τώρα ένας «ροφός που τον λένε Μαθιό» να μας παρηγορήσει και να αγγίζει για λίγο κάποιες νότες της ψυχής μας; Να μας θυμίσει τα παιδικά μας χρόνια, που πολλοί από εμάς είχαμε την τύχη

4

να ακούσουν παραμύθια από παππούδες, γιαγιάδες και από μεγαλύτερους ανθρώπους της οικογένειας, μεταφέροντας όλο αυτό τον πλούτο της προφορικής μας παράδοσης;΄ Μπορεί ... βέβαια.
Μπορεί η συγγραφέας του παραμυθιού αυτού, η Μαγδαληνή Κωστοπούλου να κατορθώσει αυτή την σύνδεσή μας με την παιδική μας ηλικία και την βιωματική μας εμπειρία; Για μένα ήδη το έχει κατορθώσει. Σχεδόν όλοι οι παλιοί και οι σύγχρονοι παραμυθάδες κατορθώνουν να μας θυμίσουν τις αιώνιες αξίες του πολιτισμού μας, τις μεγάλες ανθρωπιστικές αλήθειες και να μας αφυπνίσουν, να μας συν-κινήσουν, προς μια προσπάθεια που πρέπει να κάνουμε όλοι μας για να καλυτερέψουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας.
Δε θα αναφερθώ στο παραμύθι, ούτε θα το αναλύσω (εξάλλου νομίζω δεν είμαι και ο πιο ειδικός) και δε χρειάζεται να πούμε αν είναι καλό ή πολύ καλό ή κάτι άλλο. Ο καθένας μας και η καθεμιά μας θα του δώσει έναν προσωπικό χαρακτηρισμό, όταν το διαβάσει.
Στο σημείο αυτό, πολύ σύντομα να αναφέρω πως εφέτος ο Μορφωτικός σύλλογος Μεσσηνίας, στην εξέδωσε ένα βιβλίο με 80 παραδοσιακά παραμύθια, που συνέλεξε και έγραψε ο χοροδιδάσκαλος
Λαμπρόπουλος Βαγγέλης και κάποια από αυτά θα ακουστούν στην μεγάλη μας εκδήλωση στις 29 Ιουνίου στο ανοιχτό θέατρο.
Για τη συγγραφέα και φίλη Μαγδαληνή Κωστοπούλου τώρα, έχω να πω τα εξής.
Η Μαγδαληνή είναι ένας συνετός άνθρωπος, που εκπέμπει ειλικρίνεια, ζεστασιά και καλοσύνη. Φαίνεται απόμακρη, αυτή όμως είναι η άμυνά της. Το κύριοχαρακτηριστικό της, η ατέρμονη δίψα της να γνωρίσει καινούργιες πτυχές της ζωής, καινούργιες γνώσεις και νέους δρόμους γύρω από την τέχνη. Έτσι τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκε με τη ζωγραφική και τη συγγραφή.

5

Ένας άνθρωπος που ανακαλύπτει και κτίζει συνεχώς την ελευθερία του, την ανεξαρτησία του και την αυτοτέλειά του.
Καλωσορίζουμε αυτή τη νέα προσπάθειά της και ευχόμαστε στο μέλλον νέες και καλύτερες δημιουργίες. Τελειώνω με μια φράση του Αισώπου και την μεταφέρω ως υπενθύμιση και προειδοποίηση όταν διαβάζουμε ένα κείμενο ή ένα παραμύθι:
«Πρόσεξε μη χάσεις την ουσία προσπαθώντας να πιάσεις τις σκιές».

«Παραμύθι παραμύθι το κουκί και το ρεβύθi.. Που μαλώνανε στην βρύση και περνάει η φακή και τα βάζει φυλακή και η φάβα τους φωνάζει, φακή άστα δεν πειράζει»

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

Πληροφορίες:
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ
"Μια μέρα από την ζωή του Μαθηου"
της Μαγδαληνής Κωστοπούλου,
με εικονογράφηση από την ίδια την συγγραφέα.
Εκδόσεις ΟΤΑΝ.
Σάββατο 6 Ιουνίου 2026 στις 8 μμ
Στην αίθουσα του Μορφωτικού Συλλόγου Μεσσηνίας
( Υπαπαντής 25 Καλαμάτα)
Μια ιστορία που μας γνωρίζει τον μαγικό κόσμο της θάλασσας...
Ένα βιβλίο που καλλιεργεί την οικολογική συνείδηση και μαθαίνει
στα παιδιά να αγαπούν, να σέβονται και να προστατεύουν το
θαλάσσιο περιβάλλον.
Ομιλητές:

6

Βασίλης Μαστραγγελόπουλος (Συγγραφέας- Φιλόλογος)
Πέτρος Στεφανέας (Συγγραφέας-Καθηγητής Ε.Μ.Π)
Βασίλειος Ρ. Φλώρος ( Σκηνοθέτης – Συγγραφέας)
Παρέμβαση: Θύμιος Γεωργόπουλος
(Συγγραφέας-Επικοινωνιολόγος)
Συντονίζει: Μαίρη Νταλή (Λογοτέχνιδα)
Με την υποστήριξη του Μορφωτικού Συλλόγου Μεσσηνίας
Η Μαγδαληνή Κωστοπούλου γεννήθηκε στη Μαραθόπολη
Μεσσηνίας. Φανατική αναγνώστρια. που ανακάλυψε τον κόσμο
του βιβλίου μέσα από μια αφανή, ετερόκλητη βιβλιοθήκη, που είχε
δημιουργηθεί από δωρεές στο γραφείο της κοινότητας του
χωριού. Εκεί μπήκαν τα θεμέλια της φιλαναγνωσίας
και ξεκίνησε η προσωπική της περιπέτεια με την λογοτεχνία.
Η ζωή την οδήγησε σε διάφορα μονοπάτια.
Έγινε μητέρα και γιαγιά, όταν αποφάσισε να σηκώσει το στυλό
και να αρχίσει να γράφει και να ζωγραφίζει…
σχεδόν συγχρόνως και τα δύο.
Διδάχτηκε σχέδιο στο Μουσείο Κατσουλίδη.
Συνέχισε με μαθήματα αγιογραφίας και ζωγραφικής σε
εικαστικό σχολείο, με δάσκαλο και μέντορα τον Νίκο Ζαχαρίου.
Παρακολούθησε επίσης μαθήματα Δημιουργικής Γραφής από τον
Βασίλη Ρούβαλη.
Έχει γράψει αρκετά διηγήματα και μερικά παραμύθια. Αυτή είναι η
πρώτη της εμφάνιση στον χώρο της έκδοσης.
theatro

 

3

Η εξέλιξη της τέχνης

Η συγγραφή, η υποκριτική και η σκηνοθεσία κάτω από το πρίσμα της βιωματικής εμπειρίας, συντελούν σε αυτό το σκοπό.

1

Η μεταφυσική του θεάτρου

Το μυστήριο του θανάτου και της ζωής. Αυτό το μυστήριο γινόταν ως ένα βαθμό φανερό μέσα από ιεροτελεστικά δρώμενα, όπου ήταν και οι πρώτοι στενοί συγγενείς του θεάτρου.
2

Εμψύχωση βιωματικών ομάδων

Εμψυχωτής είναι κάποιος που εμψυχώνει οποιονδήποτε άνθρωπο ή ομάδα για να δράσει με περισσότερη επιτυχία σε κάτι, που δίνει θάρρος, ελπίδα και συμπόνια που παρακινεί και κατανοεί.
4

Άρθρα που έχουν δημοσιευθεί

Ετυμολογικά η λέξη ποίηση (όπως γνωρίζεται) προέρχεται από το ρήμα «ποιέω-ποιώ». Το «ποιώ» είναι η διπλή αδελφή όψη του ρήματος «πρήσσω- πράσσω- πράττω»..

Επικοινωνία

 

6945768633
vasflo100@yahoo.gr